|
Toen wij al tijdens de zwangerschap te horen kregen dat van onze tweeling waarschijnlijk een kindje zou overlijden, vroegen we ons af of we dit wel aan onze toen ruim 3/5 jarige dochter zouden vertellen. Je wilt toch niet dat zo'n klein kind aan zulke emoties en met de dood word geconfronteerd en probeert ze daarvoor te sparen. Toch hebben we dit uiteindelijk op dringend verzoek van onze Gyn en huisarts toch gedaan. Een aantal weken van te voren hebben wij haar vertelt dat ze een zusje en een broertje zou krijgen maar dat haar broertje waarschijnlijk zo "ziek" was dat hij niet bij ons thuis zou kunnen wonen en dood zou gaan. Wel hebben duidelijk verteld dat haar broertje "anders" ziek was en niet zoals wij dat kunnen zijn. Natuurlijk kwamen er vanaf dat moment regelmatig vragen over waar hij dan heen ging en wat dood precies betekent. Om het voor haar tastbaar en duidelijk te houden hebben we verteld dat Thomas een sterretje zou worden en daar samen met vele andere kindjes en grote mensen zou zijn die ook overleden waren en dat ze daar smane konden spelen. De dood hebben wij verteld als een hartje dat niet meer klopt en we hebben voorbeelden van dode vliegen maar ook bloemen en planten laten zien. Toen de bevalling naderde hebben we haar gevraagd of ze iets aan Thomas (haar broertje) mee wilde geven in zijn kistje. Ik heb haar verteld dat ze iets moois voor hem mocht kopen maar dat ze ook iets van haarzelf mocht uitzoeken zolang het maar niet te groot was. Met veel zorg heeft ze toen een kleine Pino uit haar speelgoed uitgekozen en hem op de kast gezet voor straks...voor Thomas.Ze heeft tegen haar gewoonte in niet meer met de Pino gespeeld maar elke keer gezegt...deze is voor Thomas. De dag van de bevalling hebben we haar een uurtje na de geboorte van onze tweeling naar het ziekenhuis laten brengen om haar broertje en zusje te mogen bewonderen ,Thomas was toen net overleden. Wonderlijk was te zien hoe zij op haar eigen manier contact zocht en haar terughoudendheid overwon om telkens even naar hem toe te gaan. Wij hebben haar helemaal vrij daarin gelaten en zo zocht ze zelf haar weg in wat ze wilde. Uiteindelijk kreeg hij kusjes en wilde ze hem zelfs even op schoot.Ook hebben we foto's gemaakt waarop we met zijn allen staan en dat is ook voor later voor haar en Sanne denk ik heel belangrijk. In de dagen voor zijn begravenis stelde ze allerlei vragen die we zo duidelijk en begrijpelijk voor haar probeerden uit te leggen maar ze zong ook rustig smorgens vroeg "Thomas is dood" misschien klinkt dat pijnlijk maar kinderen gaan zo open en vrij met alles om en vragen zich niet af of ze dat wel kunnen zeggen of vragen en eigenlijk waren zulke spontane reacties helemaal niet pijnlijk maar ook heel vanzelfsprekend en mooi.Dat was haar manier om met het overlijden van Thomas om te gaan. Doordat het een tweeling was en we geen ruimte thuis hadden om Thomas mee naar huis te nemen hebben we hem de dag van de begravenis smorgens vroeg naar huis laten komen.Om hem zo nog even op zijn kamertje te kunnen hebben...dat wat ook de zijne zou moeten zijn. Weer hebben we Laura helemaal vrij gelaten of ze hem wilde zien of niet en zo huppelde ze naar boven en beneden en ook nu bepaalde ze haar eigen tempo en gaf aan dat ze hem soms een kusje wilde geven en hem wilde aaien.Ook heeft ze Thomas zijn Pino gegeven en een mooi plekje gezocht om hem neer te leggen. Als opa en oma nog even kwamen kijken reageerde ze met een "hij is wel koud hoor Oma maar kom maar gauw" Uiteindelijk hebben we hem naar zijn laatste rustplaats gebracht. We hebben gekozen voor begraven omdat ook Laura dan een plek zou hebben om naar toe te kunnen gaan als zij daar behoefte aan zou krijgen.Ook Sanne hebben we zo klein als ze was meegenomen zodat ze daar later niet verdrietig over is dat ze niet haar haar tweelingbroertjes begrafenis is geweest.Nog steeds zijn wij heel erg blij met die beslissing. Ook met de keuze om te kist te laten zakken. We wilden hem namelijk symbolisch begraven onder de witte rozen en toen wij klaar waren en vroegen of ze nu mee ging reageerde ze verontwaardigt "we moeten Thomas toch begaven" en maakt graaf bewegingen met haar handjes. Marc mijn man heeft toen samen een hand met grond gepakt en gevraagd of zie die op zijn kistje wilde gooien. Dit was inderdaad de bedoeling. Toen ze dat gedaan hadden vroegen we of het goed was als de meneer van de begraafplaats straks de rest zou doen. Dat is goed vertelde en en zei "nu wil ik naar huis ik heb het koud" en het was ook goed zo. In de periodes daarna als wij verdrietig waren begreep ze dat wij niet om haar huilen of dat wij boos op haar waren maar dat wij puur verdriet hadden om Thomas. Zelf had ze ook momenten dat ze moest huilen maar door ook keer op keer te vertellen dat Thomas nu weliswaar dood was maar voor altijd in ons hart zou wonen en een sterretje was werd ook haar verdriet minder.Nog altijd als ze een ster ziet roept ze enthousiast "kijk eens wie we daar hebben" en staat ze blij te zwaaien. Ook gaan we regelmatig naar zijn graf. We hebben ervoor gekozen dat er dingen neer gezet konden worden zodat het elke keer weer een feest is voor haar om naar haar broertje te gaan. De laarzen gaan aan en met een emmertje en sop maakt ze zijn steentje schoon en kletst wat af tegen haar broertje. Ook neemt ze tekeningen en veertjes mee voor hem.Nu zijn we inmiddels bijna drie jaar verder en zwaait ook Thomas tweelingzusje Sanne enthousiast naar de sterren en maakt samen met haar groet zus Thomas steentje mooi en verzorgt de plantjes. Ook onze jongste zoon Bart zal dit als vanzelf spreken overnemen en zo leeft Thomas op een hele fijn vanzelfsprekende manier voort in ons gezin. We kunnen altijd over hem praten als we daar behoefte aan hebben en ook Laura verteld over hem alsof het heel normaal is dat ze een overleden broertje heeft. Het is prachtig om te zien hoe kinderen op hun eigen manier omgaan met hun verdriet want ook hun moeten hun verlies kunnen verwerken. Ze kan altijd over hem praten als ze daar behoefte aan heeft en laat zonder terughoudendheid foto's zien van haar "sterretje". We zijn dus heel dankbaar dat we haar wel hebben betrokken bij het verlies van haar broertje. Naarmate ze ouder word komen er nu soms vragen over waaraan hij precies overleden is maar ze vraagt niet meer als dat ze zelf aankan en we vertellen haar ook datgene wat ze graag wilt weten. Ze is net als ons heel erg trots op haar broertje en is blij met hem in haar leven zoals hij nu is. Liefs Caroline, |