Als een baby overlijdt

Negen maanden heb je uitgekeken naar de komst van je kindje. Het begint al met de vreugde om de positieve test. Je hebt je kindje in je buiken voelen schoppen en hikken. Je hebt tijdens de controles bij de verloskundige het hartje gehoord. Je hebt de handjes en voetjes op de echo bewondert. Je hebt winkels afgestruind op zoek naar mooie dingen om het nestje voor je kindje zo perfect mogelijk te maken. Je had toekomstdromen. Samen met je partner, familie en vrienden heb je toegeleefd naar het moment van de geboorte. En nu, nu sta je met lege handen. Geen verdriet is groter dan het verdriet om het verlies van een kindje. En niets op de wereld kan dit verdriet doen verdwijnen of verzachten. Toch willen wij hier een aantal tips geven, die het verlies wat dragelijker kunnen maken.
  • Kijk naar je kindje. Neem het in je armen. Noem je kindje bij de naam. Het is van belang dat je bewust rouwt om het verlies te kunnen verwerken. Het is moeilijker rouwen om een naamloos kind dat je nooit hebt gezien. Als is het kindje nog zo klein en hoe eng het misschien is om bewust te zien dat het kindje niet meer leeft, later zal je er zeker spijt van hebben. Het is jouw kindje dat je in je armen houdt. Als je je kindje vasthoudt wordt de dood reëeler.
  • Zorg dat je een plek hebt waar je kan rouwen na de begrafenis of crematie. Maak een mooi grafje waar je heen kan gaan. Veel ouders kiezen er voor om een mooie urn voor hun kindje te laten maken, zodat ze de as van hun kindje thuis kunnen bewaren, en op die wijze toch een plekje in het gezin kunnen geven. Anderen zullen de as op zee laten verspreiden.
  • Bespreek alle mogelijke vragen met je arts; over de reden van overlijden tot de kans op herhaling. Veel vragen zullen vlak voor of na het overlijden al besproken zijn. Maar door de shock zal je niet alles in je hebben opgenomen. Schroom er niet voor vragen te stellen. Het is van belang om goed te weten wat de reden van overlijden was. Je vraagt je misschien af of jij schuld hebt aan het overlijden, je wilt weten of jij iets fout hebt gedaan en de dokter kan je daar antwoord op geven. Meestal is dat niet zo, maar moeders voelen dat nu eenmaal zo. Vragen op papier zetten en daarbij dan later ook de antwoorden. Na aantal maanden evt. om nog een gesprek vragen. Ook als gesprek niet bevredigend of te kort was
  • Probeer zo min mogelijk medicijnen te nemen die maken dat je minder helder denkt tijden de eerste fase na het verlies. Maak alles zo bewust mogelijk mee. Later zal je spijt hebben als je je dingen niet meer weet te herinneren.
  • Geef een foto van je kindje een mooi plaatsje in je huis. Volgens deskundigen is het goed je te concentreren op de goede en mooie punten van jouw kindje, zoals de ogen met de lange wimpers, de mooie handjes met de lange vingertjes. Het mooie kopje met de bos haar. Bewaar een plukje haar als het gaat.
  • Familieleden en vrienden zullen misschien proberen je te helpen door alle dingen in jouw huis op te ruimen die voor jouw kindje waren bedoelt. Vraag ze dit niet te doen. Je kunt dat het beste zelf doen wanneer je er aan toe bent.
  • Laat je tranen de vrije loop. Huil wanneer je het gevoel hebt te moeten huilen.
  • Je gaat een super moeilijke periode tegemoet. Je relatie zal flink onder druk komen te staan, sommige relaties stranden na dit verlies, maar veel paren komen sterker uit het verlies. Krop je gevoelens niet op. Je zal waarschijnlijk een tijd minder aandacht aan je omgeving geven, je huishouden en soms een beetje minder tijd voor je andere kinderen kunnen opbrengen. Dit alles hoort bij het rouwproces.
  • Ook vaders rouwen en hebben veel verdriet. Vaak zullen ze dit minder laten merken, omdat ze het gevoel hebben sterk te moeten zijn om hun partner te steunen, en om de wereld verder te laten draaien. Maar ook voor hen is het van belang bewust te rouwen.
  • Bedenk dat je niet alles alleen aan kunt. Vraag hulp als je bang bent er niet uit te komen. Laat vrienden je omgeving op de hoogte brengen van het verlies, zodat jij niet alle vragen op je dak krijgt.
  • Het verdriet om het verlies van een kind zal nooit verdwijnen, al zal het leed na verloop van tijd dragelijker worden. De eerste fase van rouwverwerking, die gepaard kan gaan met nachtmerries en herhaling van angstige herinneringen, duurt gemiddeld minstens twee jaar. Daarna gaat begint een nieuwe fase.
  • Veel mensen hebben er baat bij om contact met lotgenoten te hebben. Tegenwoordig zijn er talloze mogelijkheden vooral het internet biedt legio aan mogelijkheden. Zie hiervoor ook de adressenlijst en de lijst met clubs en emaillijsten binnen dit babybrabbel thema.
  • Wil je liever jouw verlies in besloten kring verwerken, denk dan eens over de mogelijkheid van therapie.
  • Religie kan in deze moeilijke periode tot steun zijn. Maar veel rouwende ouders zijn juist boos op God. Want waarom heeft hij dit leed laten gebeuren of niet ongedaan gemaakt. Waarom heeft hij een onschuldig kind tot zich geroepen.
  • Het verwekken van een andere kindje zal het leed niet wegnemen. Volg je gevoel en als jullie allebei denken er aan toe te zijn, kies dan pas voor een volgend kindje. Volg ook het advies van je arts als hij afraadt om direct weer te proberen zwanger te raken. Een nieuwe zwangerschap die al te snel op het verlies volgt zou gepaard kunnen gaan met extra angstige gevoelens. Als je eerst bewust rouwt om het verlies van je kindje, dan kun je daarna meer genieten van de volgende zwangerschap. Een te snel op het verlies volgende zwangerschap zal je verdriet om het eerdere verlies niet wegnemen, en kan zelfs een druk op het volgend kindje leggen.
  • Neem in deze moeilijke periode geen drastische beslissingen zoals een sterilisatie, van dit nooit meer, nooit meer dit grote verlies. Je kunt dergelijke beslissingen op dit moment niet goed overzien, en je kan hier later veel spijt van krijgen.
  • Onderken dat schuldgevoel smart kan vergroten en dat het voelen van schuld het leren leven met verlies nog moeilijker maakt dan het al is. Veel vrouwen hebben tegenstrijdige gevoelens over het moederschap. Maar het is niet zo dat je gestraft wordt voor je gedachten van tweestrijdigheid en dat je daarom je kindje hebt verloren. Ook is het beslist niet zo dat je kindje is overleden omdat jij geen goede moeder zou zijn. Veel vrouwen nemen zich het verlies van een kindje persoonlijk zeer kwalijk en twijfelen aan hun vrouw zijn, want ze waren tenslotte niet in staat een gezond en levend kindje te krijgen. Realiseer je dat geen van deze gevoelens de oorzaak van het verlies van een kindje kan zijn. Desondanks kun je toch het gevoel hebben dat het wel zo is. Soms wil het helpen je kindje vergiffenis te vragen zodat je in staat zult zijn door te kunnen gaan met je leven.
  • Alsnog de grond van het graf laten wijden, indien kind bijvoorbeeld niet gedoopt was.
  • Herdenkingsdagen en rituelen
  • Huis versieren met 'tekenen van rouw' zoals ze dat vroeger deden (zwarte wimpel, zwart kruis, kaarsen voor het raam)
  • Elke tiende dag na de uitvaart een 'offerdienst', bijvoorbeeld een vuuroffer. Op de 12e of 13e dag na het overlijden een rouwplechtigheid in huis houden. Dit eventueel herhalen na een half jaar. Pas na een jaar de periode van rouw 'afsluiten' door middel van een ceremonie.
  • Zondag na de uitvaart, gezamenlijke rouw in de kerk
  • De tweede zondag in december is de International Lighting-ceremony of International Childrens memorial day. Op die dag steekt men over de hele wereld om 19.00 uur (locale tijd) een kaarsje aan ter herdenking van overleden kinderen.
  • Herdenken op Allerzielen, ter ere van alle overledenen, op 2 november (RK) of Allerkinderen op 28 december, ter ere van slachtoffers kindermoord Bethlehem (Uit Z-Nederland)
  • Tijdelijke of permanente rouwadvertentie op Internet zetten, landelijk of internationaal, mogelijk met foto's, video en/of geluid (gratis of tegen een vergoeding). Zie Internetadreslijst achterin.
  • Bij overleden baby's toch geboortedatum op de verjaardagskalender zetten
  • Slaapkamer kind in tact laten (evt. voor een bepaalde tijd)
  • Hang ook op het werk een foto en/of gedicht neer van/over het overleden kind.
  • Foto's op speciaal plekje neerzetten met daarbij enkele spulletjes, desnoods op speciaal kastje/tafeltje wat dan als 'huisaltaar' kan dienen
  • Hang ook op het werk een foto en/of gedicht neer van/over het overleden kind.
  • Een 'huisaltaar' maken met (of zonder) urn
  • Maak een herinneringsboek voor jezelf of samen met andere kinderen (St. In de wolken heeft een voorbeeld speciaal voor kinderen)
  • Eigen verhaal opschrijven in dagboekje
  • Correspondentie (van Thuiszorg/verloskundige), foto's, kaarten, nota's, brieven
  • Persoonlijke spulletjes bij elkaar (in doos) bewaren
  • In geval van baby: voet- handafdruk, navelklemmetje, belletje, luier, omslagdoek
  • Kleren, melktandjes, haarlokje
  • Sieraad aanschaffen; zoals armband met naam/bedeltje, ketting met hangertje/medaillon, zegelring initialen
  • Tatoeage laten aanbrengen met naam en/of symbolische afbeelding
Bovenstaande tekst is gedeelterlijk geschreven door Claudia C.M. Rodenburg-Folkerts en is afkomstig uit haar brochure
Op een persoonlijke wijze afscheid nemen van je overleden kind.
Klik hier om de brochure te downloaden.